Categorie archief: Kruiden, de smakelijke zoutvervangers

Kruiden

Standaard

Hieronder kunt u een lijst vinden van de door mij meest gebruikte kruiden, met een smaakbeschrijving en kooktips.

Zelf sambal maken:  4 flinke sjalotten, 3 eetlepels olie, 250 gram rijpe pepers, 4 tenen knoflook, 1 el pannekoekenstroop, 1 tl gember, 2 tomaten, klein beetje citroensap. Mengen in de blender en in laten koken op laag vuur. Bewaren in goed afsluitbaar potje in de koelkast.

Hachee-kruiden: paprika, peper, laurier, nootmuskaat, 1 chilipeper, paprikapoeder. Bewaar in een goed afsluitbaar potje.

Gehaktkruiden: ui, marjolein, tijm, knoflook, karwij, kruidnagel, zwarte peper en nootmuskaat.

Zelf mosterd maken: maal mosterdzaad fijn tot het een soort meel is geworden en mix het vervolgens met een gelijk deel water tot een pasta. Voeg een scheutje wijnazijn toe om de juiste textuur te krijgen.
Laat het potje een paar dagen op kamertemperatuur “rijpen” tot hij de gewenste smaak heeft. In het begin smaakt het tamelijk sterk, maar dat neemt langzaam af. Zet het potje, zodra hij de gewenste smaak heeft in de koelkast om deze smaak te “bevriezen”.
Dille-honing mosterd: Mix een forse eetlepel dille en twee theelepels honing door ongeveer 5 eetlepels mosterd.
Rozemarijn-sinaasappel mosterd: Mix door de mosterd wat rozemarijnblaadjes, een theelepeltje geraspte sinaasappelschil en een klein scheutje sinaasappelsap.
Bier-thijm mosterd: Week het mosterdzaad in bier en voeg na het vermalen een paar theelepels thijmblaadjes toe.
* Een potje zelfgemaakte mosterd is in de koelkast ongeveer een maand houdbaar
* De kleur zal minder geel uitpakken dan je gewend bent met een potje uit de winkel. Een snufje kurkuma voegt eventueel wat extra geel toe zonder de smaak te beïnvloeden.

Om je vlees meer smaak te geven kan je Provençaalse of Italiaanse kruiden er voor het bakken over doen. Ook knoflook (poeder) geeft meer smaak aan je vlees. Verstegen heeft een assortiment kruidenmengsels voor kip, gehakt, cajun, vus en ei zonder toegevoegd zout. Lekker bij je vlees (in plaats van jus) is uiencompote.

(onderaan de pagina staan nog meer recepten voor kruidenmixen)

Naam specerij: Smaak: Lekker in:
Basilicum:  Uniek, pittig met een vleugje kruidnagel. Een hoofdingrediënt van Pesto, je herkent de pesto -geur meteen bij verse basilicum. Soep, saus (tomaten), groenten (tomaat, uien, aardappelen), ei (roerei, omelet), vis, alle vlees, vooral veel in Italiaanse gerechten. 
Bieslook: Lijkt op ui, maar is verfijnder en aromatischer. Goed te combineren met: Peterselie (Tip: Samen in een tomatensalade of op tomatensoep).Koude en warme soepen, sauzen, kruidenboter, ei, sla en salades (vis, krab, kip, vlees, aardappel, tomaat, komkommer, gemengde salade enz.), (eetbare) garnering. 
Dille:  Aromatisch met een licht zoete, anijsachtige smaak. Soep, diverse (vaak koude) sauzen, dressing, salades, vis (vooral zalm).
Gember:  Een scherpe, beetje zoete en bittere smaak. Heerlijk in oosterse gerechten, om je soep mee op smaak te maken, in smoothies of in warme gerechten met vruchten.
Kardemom:  Is familie van gember. Kardemom heeft een zoete, scherpe geur en smaakt naar bergamot, citroen en kamfer. Het eten van kardemom zou een gunstige uitwerking hebben op maagklachten. Daarnaast zou het de eetlust bevorderen en heeft het een zuiverende werking op de adem. Kardemom wordt onder andere in koek (speculaas), gebak, toetjes (bv. havermoutpap) en curry’s gebruikt.
Karwij/ Kummel: Karwijzaad wordt vaak verward komijnzaad, maar het zijn niet dezelfde zaden.
Smaak: Zowel karwij als komijn hebben een kruidige, anijsachtige smaak, maar karwijzaad is sterker, scherper en minder bitter van smaak dan komijnzaad.
Gebruik karwijzaad met mate, het kan erg dominant van smaak zijn. Tip: Als het in een thee-ei meegekookt wordt kan er af en toe geproefd worden en kan het zaad zonodig bijtijds uit een gerecht verwijderd worden.
Salades, kaas, vlees, lever, gans, door de groenten, hartig gebak.
Kerrie:  Kerrie is een mengsel van specerijen. De smaak van kerrie komt het beste tot zijn recht als het kruidenmengsel eerst heet gebakken wordt met bijvoorbeeld fijngesneden ui, en daarna pas de groenten of het vlees toegevoegd worden. In kerriepoeder zitten onder andere de volgende kruiden: gember, kardemom, koriander, kruidnagel, kummel, kurkuma , komijn, zwarte peper. Kerrie is echt lekker in alle gerechten en hele goede zoutvervanger. Lekker bij wokschotels, gebakken aardappels of om kip te kruiden.
Komijnzaad/ Djinten: Komijnpoeder (vermalen zaad) wordt vaak Djinten (of Djintan) genoemd. Komijnzaad wordt vaak verward met karwijzaad, maar het zijn niet dezelfde zaden.
Zowel komijn- als karwijzaad hebben een warme, kruidige, anijsachtige smaak, maar komijnzaad is zwakker van smaak, minder scherp en ietwat bitterder dan karwijzaad.
Dressing, marinades, sauzen, salades, vis, groenten (kool, rode  bietjes, wortel, aardappelen), brood.
Koriander/ Ketoembar: Er is een groot verschil in smaak tussen de zaden en het verse blad van de plant. In recepten staat meestal wel aangegeven welke van de twee moet worden gebruikt. De zaden worden zowel heel gebruikt als in poedervorm, in poedervorm wordt het ook wel ketoembar genoemd.
De bladeren hebben voor sommige mensen een lichte zeepsmaak, voor anderen lijkt de smaak op die van peterselie, maar met meer citroeninvloeden. Koriander kan echter ook als afstotend ervaren worden, en het eten zelfs in zeer kleine hoeveelheden volslagen verpesten. Koriander is familie van peterselie, maar de smaak van het blad is veel intenser.
Zaad / poeder (vermalen zaden): Warm, kruidig en nootachtig met – volgens sommigen – nog iets van sinaasappel. Tip: Ook echte ‘haters’ van korianderblad vinden de smaak van korianderzaad (en poeder) vrijwel allemaal wel lekker.
Blad: Soep, stoofpotten, rijst, linzen, avocado/ guacomole, salades.
Hele zaden: Marinades, vis, gehakt, lamsvlees, gebak, brood.
Poeder (ketoembar): Oosterse- en Mexicaanse gerechten.
Kurkuma:  De specerij is mild bitter van smaak. Kurkuma heeft een zeer duidelijk aroma. Het is een van de meest gebruikte ingrediënten in currygerechten en zorgt voor smaak en kleur. Kurkuma wordt in Azië niet alleen gebruikt om rijst mee te kleuren, maar wordt ook verondersteld te werken als medicijn voor de behandeling van wondjes en schrammen en tegen allerlei ziektes, zoals trombose en hersenaandoeningen waaronder de ziekte van Alzheimer en Parkinson. Lekker in Oosterse gerechten, wokschotels, om lamsvlees te kruiden of om een stampot extra smaak te geven.
Kruidnagel: Kruidnagel is een specerij met een zeer overheersende smaak. Kruidnagels zijn de gedroogde, nog gesloten bloemknoppen van de kruidnagelboom.
Smaak: Kruidnagels hebben een dominante, zeer kruidige, doordringende, pikante smaak.
Altijd met mate, de smaak van kruidnagel is snel overheersend. Ze kunnen mee gekookt worden in warme gerechten, maar bijvoorbeeld ook (voor de bereiding) in vlees geprikt worden. Het is raadzaam om ze voor consumptie te verwijderden, zelfs na uren meekoken of braden kunnen ze soms nog onaangenaam sterk smaken.
Tip: Kook de kruidnagels mee in een thee-ei
Stoofpotten (hachee!), vleeswaren, rode kool, zuurkool, bietjes, uien, warme drank, speculaas of gebak.
Laos/  Galangawortel: Een warme, kruidige, milde gembersmaak met (volgens sommigen) een vleugje kaneel. Soep, stoofgerechten (ingrediënt zit veel in Conimex sauzen)Specialiteiten: Boemboe Bali, rendang.
Lavas: Erg kruidig, lijkt op selderij maar is veel sterker en dominanter.  Gebruik lavas met mate, lavas overheerst snel. Soep, stoofvlees.
Marjolein:   Een milde, wat op tijm lijkende smaak, sommige variëteiten met een vleugje munt. Soep, saus (tomaat), salades, omelet, vis, wild (konijn), gevogelte, groenten (courgette, komkommer, worteltjes), paddestoelen.
(Blad-) munt:  Frisse smaak, bekend van de pepermunt. De bladeren zijn heerlijk voor in de thee. Koude soep, salades, garnering, gekoelde dranken, lamsvlees, groenten (doperwten, worteltjes, courgette, komkommer, aubergine), nagerechten, ijs.
Nootmuskaat en Foelie: De vruchten van de nootmuskaatboom leveren twee verschillende kruiden: Nootmuskaat en foelie. Foelie zijn de zaadrokken die om de noten heen zitten.
Nootmuskaat en foelie lijken wat smaak betreft erg op elkaar. Beide smaken warm, sterk kruidig en zijn erg aromatisch. Foelie is wat scherper van smaak en – volgens fijnproevers – ook delicater (fijner).
De smaak van nootmuskaat is snel overheersend en een combinatie met andere kruiden is doorgaans alleen een succes als die ook flink kruidig zijn, bijv. peper, kruidnagel, gember en kaneel. Heerlijk voor winterse maaltijden!
Soep, sauzen en vleesvullingen, heerlijk over de groenten, aardappelpuree/ stampot, stoofpotten, gebak (koekjes).*Waarschuwing: Gebruik nootmuskaat niet overdadig. Er zit een kleine hoeveelheid giftige (hallucinerende) stof in. Sommige mensen zijn er overgevoelig voor en krijgen hoofdpijn van nootmuskaat.
Oregano: Pittig, scherp, kruidig, lijkt wat op tijm. Oregano wordt veel gebruikt in de Italiaanse keuken.  Soep, saus (tomaat), dressing, salades, pasta, pizza. 
Peterselie:  De krulpeterselie wordt in Nederland meestal ‘gewone’ peterselie genoemd. Bladpeterselie kan beter tegen opwarming en is dus lekkerder in warme gerechten.
Krulpeterselie is decoratiever en wordt daarom vaak als garnering gebruikt.
Smaak: fris kruidig. Erg goede combinatie met knoflook.*Peterseliezaad (dus niet het blad) kan (in grote hoeveelheden) schadelijk zijn voor mensen met nierproblemen.
In vrijwel alle hartige gerechten, soep, marinades, dressing, sauzen, salades, vlees, gevogelte, wild, vis, schaal- en schelpdieren, eieren, aardappelen, pasta, groenten (‘onmisbaar’ op worteltjes en doperwten), paddenstoelen. 
Piment:  Vaak wordt gedacht dat piment (poeder) een kruidenmengsel is, maar dat is niet zo. De complexe smaak is afkomstig van één enkele soort (gedroogde) bessen.
Smaak: warm en pikant.
Kooktips: saus, marinade, vleesvullingen (wildgerechten),  stoofvlees, vleeswaren
Rozemarijn:  Sterk aromatisch, harsachtig en heel licht bitter Kooktips: in zijn geheel meestoven of koken en voor consumptie verwijderen of de blaadjes van de takjes plukken en kleinsnijden (de blaadjes zijn in z’n geheel voor de meeste gerechten te stug).
Vis, vlees, gevogelte, wild, gehaktbrood, aardappelgerechten (heerlijk met aardappels of kip uit de oven!), heerlijk bij BBQ vlees.
Tijm:  Gewone tijm: Sterk aromatisch. Citroentijm (heeft een sterke citroengeur): is aromatisch met een lichte citroensmaak. Kooktips: tomatensaus, soep, sauzen, marinade, salades, eieren (omelet, roerei, gevulde eieren), vis en vlees (vooral heerlijk over de aardappelen in de oven!), groenten (aubergine, courgette, aardappelen, bonen, tomaat, paprika), paddestoelen, oosterse gerechten.

Ketjap-imitatie: 2 el pannekoekenstroop, 1 tl steranijs, 1 chilipepertje, 1 tl gember, 1 tl paprikapoeder. Bewaren in een goed afsluitbare knijpfles.

Shoarma-kruiden: 1 tl munt, 1 el kerriepoeder, 1 geperste knoflookteen, 1 rode peper (fijngesneden), 0,5 tl cayennepeper, 0,5 tl kurkuma, 1 tl  gemberpoeder, 0,5 tl  kaneel, 1 tl  komijnzaad, 1  tl korianderzaad, 0,5 tl nootmuskaat, 1 tl paprikapoeder, 1  tl peterselie, 1 tl piment, 1 el pannekoekenstroop.

Babi pangang-kruiden: koriander, gember, kaneel, chilipoeder, kruidnagel, venkel, anijs, steranijs, paprikapoeder, 1 geperste knoflookteen, 1 ui, 1 tomaat, pannekoekenstroop.

Sajoer boontjes: 2 laurierblaadjes, 1 tl laos, 1 tl gember, 0,5 tl kummel, 0,5 tl lavas, 0,5 tl steranijs, 1 chilipepertje, 1 tl gember, 1 tl paprikapoeder, 5 fijngemalen kemiri-noten (te koop bij Orientaalse supermarkt), 1 el pannekoekenstroop, scheutje azijn, 2 geperste knoflooktenen, 1 ui.

Rendang (stoof-) vlees: 2 tl komijn, 2 tl koriander, 1 tl laos, ½ tl kurkuma, 2 tl. gember, 0,5 tl steranijs, 1 tl gember, 1 tl paprikapoeder, 4 kemiri-noten (te koop bij Orientaalse supermarkt),1 à 2 stengels citroengras in stukjes, 6 knoflooktenen geperst, 2 uien, 3 spaanse pepers.

Kipkruiden: 1 el paprikapoeder, 2 el kerrie, 1 tl nootmuskaat, 1 tl chili, 1 tl basilicum, 1tl thijm, 0,5 tl oregano, 1 knoflookteen geperst.

Chili con Carne kruiden: 1 el komijnzaad, 1 el chilipoeder en 1 el paprikapoeder, 1/2 el kerriepoeder en 1/2 el koriander, 1 tl pannekoeken-stroop.